Adalet, liyakat ve meşveret çerçevesinden bakıldığında Hz. Ali, İslam siyaset ve ahlak düşüncesinde adaletin şahsiyeti olarak öne çıkar. Hz. Ali’nin yönetim anlayışında adalet, sadece hukuki bir denge değil; hak sahibine hakkını eksiksiz verme, zayıfı güçlü karşısında koruma ve yöneticinin kendi nefsine karşı da adil olmasıdır. Bu nedenle meşhur adalet mülkün temelidir anlayışı onun uygulamalarında somut bir ilke haline gelir; hatta kendi yakınlarına karşı bile aynı ölçüyü koruması, adaletin kişisel çıkarlardan bağımsız olması gerektiğini gösterir.

Liyakat açısından Hz. Ali, görevlerin ehil kişilere verilmesini ısrarla vurgular. Ona göre makam ve sorumluluklar, akrabalık ya da siyasi yakınlıkla değil, bilgi, ahlak ve yeterlilikle dağıtılmalıdır. Bu yaklaşım, özellikle yöneticinin çevresini seçerken adaletin devamı için kritik bir ilke olarak görülür. Hz. Ali’nin sözlerinde ve uygulamalarında, emanetin ehline verilmesi fikri sadece teorik bir öğüt değil, devlet düzeninin sürdürülebilirliği için zorunlu bir şarttır.

Danışma ise onun yönetim anlayışının üçüncü temel ayağıdır. Hz. Ali, vahiy dönemi sonrasında toplumsal kararların tek kişinin keyfiyle değil, ehil kişilerle istişare edilerek alınmasını savunmuştur. Farklı görüşleri dinlemekten çekinmeyen, hatta muhalif fikirleri bile değerlendiren bir yaklaşımı vardır. Bu yönüyle onun siyaset anlayışı, adaletin korunması ve liyakatin doğru işlemesi için danışmayı bir denge mekanizması olarak görür; böylece yönetim, bireysel otoriteden ziyade ortak akılla şekillenir.