Geçtiğimiz hafta 22 Ocak 2026 ‘da “T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı” Cem evleri ile ilgili bir yeni yönetmelik değişikliği yayınlandı, bu değişiklik üzerinde tartışmalar sürmekte. Atılan adım MEKANSAL PLANLAR YAPIM Yönetmeliğinin bir maddesine Cem evlerinin de eklenmesi. Bu değişiklik Türkiye ‘nin İNANÇ politikalarına yeni bir şey getirmediği gibi, yeni sorunlar yaratmaya da kapı açacak bir gelişme. Nitekim geçtiğimiz hafta boyunca da Alevi kurum ve kuruluşlarının büyük çoğunluğu bu gelişmeye benzer tepkiler verdiler. Tepkiler yönetmeliğe değil, Cem evlerinin Kültürel tesisler bölümüne alınması üzerine yoğunlaşmakta. Özetle bu yönetmelik 2022 ‘de “Alevi-Bektaşi Kültür ve Cem evleri Daire Başkanlığı “‘nın kuruluşundan bu yana süregelen Cem Evlerinin statüsü sorununu yeniden gündeme getirdi.

Yönetmeliğin eski ve yeni halleri aşağıda görülmektedir;

İlgili maddenin eski hali:

f) Kültürel tesis alanı: Toplumun kültürel faaliyetlerine yönelik hizmet vermek üzere kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser, konferans, kongre salonları, sinema, tiyatro ve opera gibi fonksiyonların yer aldığı kamu veya özel mülkiyetteki alanlardır.

İlgili maddenin yeni hali:

f) Kültürel tesis alanı: Toplumun kültürel faaliyetlerine yönelik hizmet vermek üzere kütüphane, halk eğitim merkezi, sergi salonu, sanat galerisi, müze, konser, konferans, kongre salonları, sinema, tiyatro ve opera gibi fonksiyonların yer aldığı kamu veya özel mülkiyetteki (Ek ibare: RG-22/1/2026-33145) alanlar ile cem evi yapılarının bulunduğu alanlardır.

Bu değişiklikteki ifade eksikliği zımnen de olsa Cem evlerini Kültürel Tesis olarak niteliyormuş gibi görünmekte ve bu yanı ile Alevi toplumunu tedirgin etmektedir. Şimdi bu konunun yakın geçmişine bir göz atalım:

2010 yılında AİHM ‘e taşınmış olan Alevi davalarından Cem Vakfı ‘nın “Cumhuriyetçi Eğitim ve Kültür Vakfı/Türkiye Başvuru no: 32093/10” kodlu, kamu oyumuzda “Cem evleri Elektrik parası davası” diye de bilinen davanın 2 Aralık 2014 tarihli kararında CEM Evleri ibadethane olarak tanımlanmıştır. İlgili kararın tam metni için: https://aleviocagi.org/aihm-karari—cemevleri-elektrik-parasi-

AIHM kararını takiben “T.C. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi “E. 2014/11238 sayılı dava dosyası ile ilgili 28.6.2015 tarihli   K. 2015/9711   sayılı kararı ile bu esasın İç Hukukumuzda nasıl uygulanacağını biçimlendirmiş ve konu T.C. hukukunda yerini almıştır. İlgili kararın tam metni:

https://aleviocagi.org/yargitay-3–hukuk-dairesi-karari-2015-

O tarihten sonra ilgili işlemleri yerine getiren Cem Evleri de İBADETHANE statüsüne kavuşmuş, ancak ilgili yasal düzenlemeler tamamlanmadığı için uygulamalarda bazı sorunlar yaşanmıştır. Bilindiği gibi, AIHM kararlarının uygulamaya alınması yıllarca sürüncemede kalmış, bu arada 2018’de çıkan İmar Affı ile birçok Cem evi de ibadethane statüsü ile imar affından yararlanmıştır.

Ancak ülkemizde beklenen İnanç Özgürlüklerinin etraflı bir hukuki çerçeveye alınmaması ve 2022 yılında kurulan “Alevi-Bektaşi Kültür ve Cem evleri Daire Başkanlığı “‘nın “Kültür ve Turizm Bakanlığı ‘”na bağlanması bir yeni çelişki yaratmış ve o dönemde çıkarılan 7421 sayılı torba yasada da bu çelişkiler nedeni ile TBMM ‘de önemli tartışmalar olmuştur.  Torba yasa tam metin : https://aleviocagi.org/7421-sayili-torba-yasa-alevi-maddeleri

Bu tartışmalar bir yandan muhalif siyasi partilerce Anayasa Mahkemesi’ne taşınmış, bu süreçte ADO -Alevi Düşünce Ocağı Derneği ve üç Alevi federasyonu (AACF -Anadolu Alevi Canlar Federasyonu, AVF -Alevi Vakıfları Federasyonu ve TADEFE -Tahtacı Dernekleri Federasyonu) da bir ortak rapor ile AYM ‘ye başvurmuştur. Tam metin: https://aleviocagi.org/anayasa-mahkemesi-baskanligina

Geçen zamanda süregelen bir başka davada İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi Esas no 2023 / 2965 ve K. 2024/318 sayılı kararı ile 1.Şubat 2024 ‘te iç hukukumuzda geçerli olan CEM Evleri statüsünü bir kez daha teyit etmiştir.

https://aleviocagi.org/istanbul-bolge-idare-mahkemesi-karari-2023

Bu koşullarda Çevre bakanlığının yaptığı yönetmelik değişikliği iç hukukumuza da aykırı bir nitelik taşımaktadır. Yönetmelikler yasalara aykırı olamayacağına göre bu yönetmeliğin düzeltilmesi ve Cem evlerinin yasal statüsünün tüm yasa ve yönetmeliklere doğru olarak yansıtılması gerekli olmuştur.

Bu tartışmaların daha da genişlemesine meydan verilmeden gerekli düzenlemelerin bir an önce tamamlanması Alevi toplumunun güncel beklentisidir.

Dogan Bermek
30 Ocak 2026